Кафедранын тарыхы

   Чет тилдер кафедрасы 1960-жылы орус жана чет тилдердин бириккен кафедрасы катары түзүлгөн. Аны Туреджанова М.Ш. жетектеген. 1960–1961-жылдары кафедраны Нерон И.Б. башкарган. 1963-жылы кафедра экиге бөлүнгөн: «Орус тили» жана «Чет тили» кафедралары, акыркысын Громова Р.К. жетектеген. 1968-жылдан 1990-жылга чейин кафедраны филология илимдеринин кандидаты, доцент Умаров К.У. жетектеген. Кафедраны 20 жылдан ашык жетектеп, ал бир нече муундагы жогорку квалификациялуу адистерди даярдап, тарбиялаган.

1977-жылы кафедра кайра бөлүнүп, башкы корпусунун чет тилдер кафедрасы жана курулуш факультеттеринин чет тилдер кафедрасы түзүлгөн. Кафедраларда немис, англис жана француз тилдери боюнча илимий-методикалык секциялар уюштурулган. Чет тилдер кафедрасы студенттерин биринчи курстан баштап техникалык котормо студенттик бюросуна тартып, алар чыгаруучу кафедралардын заказдарын аткарышкан, илимий-техникалык адабияттарга реферат жазышкан. Бул иш акырындык менен система түзүп, илимий-техникалык тексттин мыкты котормосу боюнча студенттердин жыл сайынкы конкурсун уюштуруунун жакшы салтына айланган. Көптөгөн студенттер чет тилдерди мыкты билүү менен айырмаланган.

Умаров К.дан кийин кафедраны Кашилов К.Е., Усманова С.С., Абдрахманова Р.Ж., Юсупов Ф.И., Суюмбаева А.А., Чокморова А.М. жетектешкен. Суюмбаева А.А.нын жетекчилиги астында кафедранын жамааты эл аралык программалар боюнча активдүү иштей баштаган жана кесиптик жана квалификациялык деңгээлди жакшыртуу боюнча иштерди жүргүзгөн.

2010-жылдан 2024-жылга чейин кафедраны доцент Чокморова Айнура Мырзабековна жетектеген. Кафедранын жамааты жана университет жетекчилиги менен активдүү иштешип, эл аралык өнөктөштөр, анын ичинде TEMPUS/ERASMUS+ менен кат алышууларды жүргүзүп, 2013-жылы кафедра TEMPUS FLEPP долбоору (Кесиптик максаттар үчүн чет тилдерди окутуу) боюнча иштей баштаган. Бул долбоорду ишке ашыруу алкагында 2015-жылдын май айында Тилдик ресурстук борбор (2/622 аудитория) түзүлгөн, ал 12 компьютер, 3 ноутбук, документ-камера, 3ү 1де принтер жана заманбап адабияттар менен жабдылган. Бул кафедранын окутуучуларына университеттин студенттери үчүн англис жана немис тилдери боюнча сабактарды гана эмес, семинарларды, тегерек столдорду жана конференцияларды өткөрүүгө мүмкүнчүлүк берген. 2016-жылдан баштап англис тили курстары студенттерге да, окутуучуларга жана университеттин кызматкерлерине да өткөрүлүп келген.

Чокморова А.М.нын жетекчилиги астында эл аралык байланыштар активдүү өнүктүрүлүп, кафедранын жамаатына өндүрүштөн ажырабай квалификациясын жогорулатууга мүмкүнчүлүк берген. Россиянын жана Европанын өнөктөш жогорку окуу жайлары менен кеңири байланыштар чет тилдерди эркин билүүнү талап кылат. Ошого жараша, азыр кафедрада Болонья системасын эске алуу менен чет тилдерди окутууга башкача мамиле колдонулат. Кыргызстандагы АКШ элчилиги менен тыгыз кызматташуу кафедранын жамаатына жана бүтүндөй университетке жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачкан. 2018-жылдын октябрынан баштап кафедрага Фулбрайт стипендиаттары (тилдин табигый сүйлөгөндөрү) – англис тилинин мугалимдери тартылып, алар студенттерге, окутуучуларга жана университеттин кызматкерлерине акысыз сүйлөшүү англис тили курстарын өткөрүшкөн.

Учурда кафедранын жамааты курстар жана «Тилдик эмес жогорку окуу жайларында чет тилдерди окутуу методикасын өркүндөтүү» багыты боюнча илимий-изилдөө иштери боюнча активдүү иштөөнү улантууда. Окуу-методикалык иш көңүлдөн тышкары калбайт. Кафедранын окутуучулары КР Билим берүү жана илим министрлиги сунуштаган окуу куралдарын, окуу-методикалык колдонмолорду өз алдынча даярдап, басып чыгарышат. Кафедранын адистештирилген 2/610 жана 2/622 аудиториялары жаңы окутуу технологияларын колдонууга жана студенттер менен аудиториялык жана аудиториядан тышкары иштер үчүн материалдарды жеткиликтүү кылууга мүмкүнчүлүк берет.

2025-жылдын сентябрынан баштап кафедраны филология илимдеринин кандидаты, доцент Шакеева Н.М. жетектейт. Кафедра башчысы менен бирге билим берүү процессиндеги сапатты жогорулатуу, илимий-изилдөө ишин активдештирүү, эл аралык кызматташтыкты кеңейтүү, ошондой эле студенттердин тилдик жана чыгармачылык ишмердүүлүккө мотивациясын жогорулатууга багытталган жаңы милдеттер коюлган.

И. Раззаков атындагы КМТУ нун 2026-2030-окуу жылдарына «Чет тилдер» кафедрасынын стратегиясы жана өнүгүү планы
 

Преамбула:
Стратегиялык өнүгүү планы кафедранын миссиясын, максатын, өнүгүүнүн артыкчылыктуу багыттарын, ишмердүүлүк тармактары боюнча стратегиялык милдеттерин ачып берет жана орто мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү пландарды иштеп чыгууда негизги документ болуп саналат. Ал кафедранын күнүмдүк ишинде чечим кабыл алуунун негизги принциптерин аныктайт.

Максат:
Кафедранын жогорку деңгээлдеги билим берүү ишмердүүлүгүн камсыз кылган жамаатын түзүү жана өнүктүрүү. Бул окутуучулардын квалификациясын жогорулатуу жана билим берүү процессинде заманбап инновациялык окутуу технологияларын, алдыңкы техникалык каражаттарды (заманбап окутуу технологиялары, мультимедиялык жабдуулар, заманбап программалык камсыздоо ж.б.) колдонуу аркылуу ишке ашырылат. Ошондой эле студенттердин чет тилдерди өздөштүрүү деңгээлин жогорку деңгээлде камсыз кылуу.

Максатка жетүү үчүн төмөнкү милдеттер коюлат:

Окуу иши

1. Чет тилдерди окутуунун мазмуну, методологиясы жана методикасы боюнча кесиптик форумдарга, семинарларга жана тренингдерге активдүү катышуу.
2. Окуу-методикалык комплекстердин мазмунун КРнын учурдагы ГОСТ талаптарына ылайык туруктуу жаңылоо жана өркүндөтүү.
3. Окутуунун сапатын системалуу түрдө көзөмөлдөө.
4. Окутуучулардын квалификациясын үзгүлтүксүз жогорулатуу (тренингдер, семинарлар, конференциялар, вебинарлар, мастер-класстар ж.б.).
5. Студенттердин билим сапатын сурамжылоо жана тестирлөө аркылуу көзөмөлдөө.

Окуу-методикалык иш

1. «Иностранный язык», «English language», «Professional English language», «English in Software Engineering» дисциплиналары боюнча электрондук материалдарды үзгүлтүксүз жаңылоо жана университеттин порталдарына жайгаштыруу.
2. Заманбап технологияларды колдонуу менен окуу куралдарын жана методикалык көрсөтмөлөрдү жаңылоо жана басып чыгаруу.
3. Студенттердин өз алдынча иштерин көзөмөлдөөнүн формаларын кайра карап чыгуу.
4. Кыргыз тилиндеги окуу-методикалык базаны жаңылоо.
5. Университеттин окутуучулары үчүн англис тили курстарын өнүктүрүү.
6. АКШ элчилиги аркылуу адистерди жана фулбрайтерлерди тартуу.
7. Ар кандай деңгээлдеги англис тили окуу китептерин сатып алуу.

Материалдык-техникалык база

1. Тилдик ресурс борборун жана компьютердик класстарды заманбап технологиялар менен камсыз кылуу.
2. Чет тилдерди үйрөнүүгө арналган программаларды көбөйтүү.

Илимий-изилдөө иши

1. «Чет тилди окутуу методикасын өркүндөтүү» темасы боюнча изилдөөлөрдү жүргүзүү.
2. Илимий макалаларды эл аралык жана республикалык журналдарда жарыялоо.
3. Эл аралык долбоорлорго катышуу, конференциялар жана семинарларды өткөрүү.
4. Жаш окутуучуларды аспирантурага жана PhD программаларына тартуу.
5. PhD диссертацияларын коргоо.

Квалификацияны жогорулатуу

Эл аралык мобилдүүлүк программалары (Erasmus+ ж.б.) аркылуу кызматкерлердин квалификациясын жогорулатуу.
Жаш окутуучулар үчүн төмөнкү багыттар боюнча курстарды сунуштоо:

• Окуу процессин уюштуруу негиздери
• Жогорку мектеп педагогикасы жана психологиясы
• Активдүү окутуу ыкмалары
• Маалыматтык жана интерактивдүү технологиялар

Эл аралык кызматташтык

Эл аралык байланыштарды өнүктүрүү, чет өлкөлүк өнөктөштөр менен биргелешкен долбоорлорду ишке ашыруу.
АКШ элчилиги менен кызматташууну улантуу.

Эскертүү:
Стратегия кафедранын жыйынында талкууланып, 26.01.2026-ж. №5 протокол менен кабыл алынган.