И. Раззаков атындагы КМТУнун Илимий-техникалык китепканасы бүгүн

Акыркы жылдары университеттик китепканалардын милдеттери, алардын жогорку окуу жайдын инфраструктурасындагы орду жана ролу тууралуу түшүнүк олуттуу өзгөрүүлөргө учурады. КГТУнун китепканасынын ишмердүүлүгүнүн негизин салттарды сактоо жана колдонуучуларды тейлөөнүн үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу менен бирге заманбап маалыматтык-коммуникациялык технологияларды интенсивдүү өнүктүрүү түзөт. Бул өз кезегинде китепкананын китепканалык коомчулукта туруктуу оң кадыр-баркка ээ болушуна шарт түзөт.

2022-жылдын 30-июнунда Кыргызстандын үч жогорку окуу жайынын биригиши болду. Бирикменин катышуучулары — И. Раззаков атындагы КМТУ, Исанов атындагы КМТКАУ жана Асаналиев атындагы КМТКУ. Ушуга байланыштуу китепканаларды жана алардын ресурстарын бириктирүү, ошондой эле бардык документацияны бирдиктүү стандартка келтирүү иштери башталды. Ресурстарды бириктирүү, жалпы мейкиндикти жана бирдиктүү ыкмаларды түзүү аркылуу КМТУнун китепканасы бириккен окуу жайлардын студенттери үчүн бардык ресурстарды жана кызматтарды тең укуктуу пайдаланууга мүмкүнчүлүк берген жалпы борборго айланды.

Бүгүнкү күндө китепкана — техникалык багыттагы жогорку окуу жайдын заманбап китепканасы болуп саналат. Тиешелүү техникалык база жана квалификациялуу кадрлардын болушунун аркасында компьютердик технологиялар активдүү киргизилүүдө. Окурмандарды тейлөөнүн инновациялык формаларын колдонуу менен ИТБ маалыматтык мүмкүнчүлүктөрүн зымсыз Wi-Fi технологиясы, электрондук ресурстарга жеткиликтүүлүк алуу, өз электрондук ресурстарын түзүү жана ИТБнын өз веб-сайтын колдоо аркылуу кеңейтүүдө:
https://lib.kstu.kg/

НТБнын ишмердүүлүгү төмөнкү негизги функцияларды аткарууга багытталган:

Студенттерге, профессордук-окутуучулук курамга, илимий кызматкерлерге жана университеттин башка кызматкерлерине китепканалык-библиографиялык жана маалыматтык кызмат көрсөтүү;
Университеттин билим берүү жана илимий ишмердүүлүгүнө ылайык маалыматтык ресурстарды сапаттуу калыптандыруу;
Колдонуучулардын маалыматтык маданиятын, маалыматты издөө жана рационалдуу пайдалануу көндүмдөрүн өнүктүрүү;
Китепкананын ишмердүүлүгүнө заманбап китепканалык-маалыматтык технологияларды киргизүү жана өнүктүрүү;
Методикалык жана консультациялык ишмердүүлүк;
Долбоорлорго катышуу, башка системалардын жана ведомстволордун китепканалары менен координациялоо жана кызматташуу.

Китепкананын фонду — 725 366 нуска китеп.
Окурмандардын саны — 25 476 адам.
Жыл сайын ИТБга 2 500дөн ашык китеп сатылып алынып, 20дан ашык аталыштагы мезгилдүү басылмаларга жазылат. Окурмандардын кызматында 3 абонемент, 10 адистештирилген окуу залы жана 486 орун бар.

Китепкананын окуу залдарында жана компьютердик борборлорунда көрүүсү же угуусу бузулган студенттер үчүн көп тилди жана ар кандай файл форматтарын (DOC, EPUB, PDF ж.б.) колдогон, текстти аудиофайлга айландырууга мүмкүнчүлүк берген Balabolka программасы акысыз орнотулган.

Китеп фондун толуктоодон жана мезгилдүү басылмаларга жазылуудан тышкары, НТБ университеттин профилине ылайык инклюзивдүү билим берүүгө мүмкүнчүлүк берген 20 маалымат базасына (акы төлөнүүчү жана акысыз) жеткиликтүүлүккө ээ. Акыркы беш жыл ичинде «Университеттик онлайн китепкана», «Лань», «Book.ru», «Ай Пи Эр Медиа», «e-library.ru», «БиблиоРоссика», Znanium.com, «Юрайт» билим берүү платформасы жана «ИВИС» маалымат базасы сыяктуу электрондук китепканалык системалар тесттен өткөрүлүп, презентациялары уюштурулган.
2021-жылдан тартып китепкана «Ай Пи Эр Медиа» жана «Университеттик онлайн китепкана» ЭБСтерине, 2024-жылдан — «ИВИС» мезгилдүү басылмалар БДсына жана РГБнын ВЧЗсына, ал эми 2025-жылы EBSCO электрондук базасына жана ага байланышкан продуктыларга жазылган.

Электрондук ресурстар менен иштөө үчүн MyLoft платформасы алынган. Ал бирдиктүү логин жана сырсөз аркылуу университеттин электрондук илимий ресурстарына алыстан жетүүгө мүмкүндүк берет:
https://app.myloft.xyz/browse/home

Китепкана толугу менен автоматташтырылган. 2002-жылдан бери ИРБИС-64 автоматташтырылган китепканалык системасы иштеп келет. 2022-жылы жаңыланган ИРБИС 64+ программасы алынган. Анын курамына «Комплектатор», «Каталогизатор», «Окурман», «Китеп берүү», «Китеп менен камсыз кылуу» жана WEB ИРБИС 64+ модулдары кирет. Бул система электрондук каталогду жана электрондук китепкананы түзүүгө, колдоого жана библиографиялык базаларга жеткиликтүүлүк алууга шарт түзөт. Электрондук каталогдо 127 781 библиографиялык жазуу бар жана ал НТБнын тармагында, https://irbis.kstu.kg сайтында, ошондой эле КИРЛИБНЕТ порталында жеткиликтүү.

Китепкананын www.lib.kstu.kg веб-сайты колдонуучуларды китепкананын ишмердүүлүгү тууралуу ыкчам кабардар кылып, электрондук каталогго, электрондук китепканага, ачык билим берүү ресурстарына, маалымат базаларына жана ЭБСтерге туруктуу жеткиликтүүлүктү камсыз кылат.

Сайтта китепкананын кызматкерлери «И. Раззаков атындагы КГТУнун Известиялары» журналынын архивин (2009-жылдан тартып) жайгаштырышат. Азыркы учурда бул журналдын макалалары КИРЛИБНЕТ порталында (2008-жылдан берки архив) жеткиликтүү.

Алыстан колдонуучулар үчүн электрондук каталогду, маалымат ресурстарын пайдалануу, илимий жана бүтүрүү иштерин туура тариздөө, ошондой эле «Университеттик онлайн китепкана» жана «Ай Пи Эр Медиа» ЭБСтерине катталуу жана колдонуу боюнча видео-презентациялар даярдалган.

Китепкананын ишин дагы да көркөмдөгөн багыт — жаңылыктар дайджесттерин ыкчам түзүү жана таратуу. Негизги принцип — ыкчамдык. Бул максатта WhatsApp мессенжери колдонулуп, КГТУнун тайпаларына жаңылыктар үзгүлтүксүз таратылат.

Электрондук китепканада университеттин окутуучуларынын окуу куралдары жана адистештирилген адабияттар топтолгон. Учурда база 10 479дан ашык электрондук документти камтыйт. Электрондук китепкана туруктуу түрдө толукталып, локалдык тармак жана Интернет аркылуу (катталган колдонуучулар үчүн) жеткиликтүү. Ошондой эле мобилдик тиркеме аркылуу да пайдаланууга болот:
https://elib.kstu.kg

Окутуу бөлүмүндө 1-курстун студенттери, лицей окуучулары жана колледж студенттери үчүн «Китепканалык ресурстар менен иштөөнүн негиздери» курсу өткөрүлөт. 2026-жылдан тартып жогорку курстардын студенттери үчүн да курстар киргизилет. Магистранттар жана аспиранттар үчүн «Изилдөө ишмердүүлүгү үчүн маалыматтык ресурстар» программасы боюнча офлайн жана онлайн форматтагы курстар өткөрүлөт.

НТБ «Электрондук китепканалар ассоциациясынын» (АЭБ) координатору жана КИРЛИБНЕТ билим берүү порталынын администратору болуп саналат. Ассоциацияга Кыргызстандын 35 китепканасы кирет. Порталда жыйнак электрондук каталог, ачык архивдер жана электрондук документ жеткирүү системасы иштейт. Китепканалар үчүн методикалык жардам, семинарлар жана консультациялар үзгүлтүксүз уюштурулат.

Китепкана АРБИКОН коммерциялык эмес өнөктөштүгүнүн мүчөсү болуп саналат. 2024-жылдан тартып АРБИКОНдун «ФЕДУРУС» корпоративдик долбооруна кошулуп, окуу жана илимий материалдарга бирдиктүү аутентификация аркылуу жеткиликтүүлүк камсыздалды.

ИТКнын директору — Мамутова Н. С.